Παγκόσμια Ημέρα Ρομανί Γλώσσας – 5 Νοεμβρίου 2026
Δράση μαθητών/τριών και οικογενειών στο 3ο Γυμνάσιο με Λυκειακές Τάξεις Δενδροποτάμου “Κωστής Παλαμάς” και έναρξη νέου προγράμματος της ΑΡΣΙΣ για την καταγραφή και διατήρηση της ρομανί γλώσσας
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ρομανί Γλώσσας, που τιμάται κάθε χρόνο στις 5 Νοεμβρίου, η ΑΡΣΙΣ – Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων και η ΑΜΚΕ REVMA αναδεικνύουν τη σημασία της διατήρησης, της αναγνώρισης και του αποστιγματισμού της ρομανί γλώσσας, μέσα από μια εκπαιδευτική δράση στον Δενδροπόταμο Θεσσαλονίκης.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ρομανί Γλώσσας καθιερώθηκε από την UNESCO το 2015, αναγνωρίζοντας την ανάγκη προστασίας μιας γλώσσας που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας, της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ταυτότητας των Ρομά κοινοτήτων. Η ρομανί δεν είναι απλώς ένα μέσο επικοινωνίας. Είναι φορέας συλλογικής μνήμης, γνώσεων, παραδόσεων και εμπειριών που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά, κυρίως μέσα από τον προφορικό λόγο.
Μαθητές και μαθήτριες συνομιλούν με τις παλαιότερες γενιές
Την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, η ομάδα του Κέντρου Υποστήριξης Νέων της ΑΡΣΙΣ στη Θεσσαλονίκη, σε συνεργασία με την ΑΜΚΕ REVMA, θα πραγματοποιήσει μια βιωματική εκπαιδευτική παρέμβαση στο Γυμνάσιο Δενδροποτάμου, με επίκεντρο τη ρομανί γλώσσα και την προφορική παράδοση.
Στη δράση, μαθητές και μαθήτριες θα προσκαλέσουν στο σχολείο ενήλικα μέλη των οικογενειών τους και θα αναλάβουν τον ρόλο των μικρών ερευνητών και ερευνητριών. Μέσα από προφορικές συνεντεύξεις θα αναζητήσουν και θα καταγράψουν ιστορίες, παραμύθια, ήθη, έθιμα, παροιμίες, αναμνήσεις και στοιχεία της καθημερινής ζωής της κοινότητας με σκοπό τη συλλογή γλωσσικού υλικού αλλά και ιστορικών και βιωματικών αφηγημάτων.
Η σχολική τάξη θα μετατραπεί έτσι σε έναν χώρο συνάντησης και διαλόγου ανάμεσα στις γενιές, όπου οι μεγαλύτεροι θα μοιραστούν τις γνώσεις και τις εμπειρίες τους και οι νεότεροι θα έχουν την ευκαιρία να ανακαλύψουν πτυχές της οικογενειακής και συλλογικής τους ιστορίας αξιοποιώντας τα γλωσσικά τους ρεπερτόρια.
Στόχος της παρέμβασης είναι να ενισχυθεί η σύνδεση των παιδιών με τη γλωσσική και πολιτιστική τους κληρονομιά, να αναγνωριστεί η αξία της βιωματικής γνώσης των μεγαλύτερων γενεών και να αναδειχθεί η πολυγλωσσία ως πλούτος για ολόκληρη τη σχολική κοινότητα.
Παράλληλα, η δράση επιδιώκει να συμβάλει στην αντιμετώπιση στερεοτύπων και προκαταλήψεων που συνδέονται με τη χρήση της ρομανί, ενθαρρύνοντας τη θετική αναγνώριση και την ελεύθερη έκφραση της γλωσσικής και πολιτιστικής ταυτότητας των μαθητών και μαθητριών.
Η ρομανί περνά και στην ψηφιακή εποχή – Ένα νέο πρόγραμμα της ΑΡΣΙΣ
Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ρομανί Γλώσσας αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για έναν ακόμη λόγο: η ΑΡΣΙΣ ανακοινώνει την έναρξη μιας νέας πρωτοβουλίας για την ψηφιακή καταγραφή, τεκμηρίωση και διατήρηση της ελληνικής ρομανί, στο πλαίσιο του διεθνούς προγράμματος Lingua της Microsoft.
Η πρωτοβουλία της ΑΡΣΙΣ αναλήφθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος LINGUA της MICROSOFT, το οποίο υποστηρίζει γλώσσες και γλωσσικές ποικιλίες με περιορισμένη παρουσία στον ψηφιακό κόσμο, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών και της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Στο επίκεντρο του έργου βρίσκεται η καταγραφή προφορικών ιστοριών από φυσικούς ομιλητές και ομιλήτριες διαφορετικών ποικιλιών της ρομανί που χρησιμοποιούνται σε Ρομά κοινότητες στην Ελλάδα. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην προφορική παράδοση, στις λαϊκές αφηγήσεις και στα παραμύθια, που αποτελούν πολύτιμα στοιχεία της γλωσσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Η ανάγκη για μια τέτοια πρωτοβουλία είναι ιδιαίτερα σημαντική σε μια εποχή κατά την οποία οι γλώσσες με περιορισμένο ψηφιακό αποτύπωμα κινδυνεύουν να παραμείνουν αόρατες στις νέες τεχνολογίες. Η καταγραφή της ρομανί δεν αποσκοπεί μόνο στη διαφύλαξη γλωσσικού υλικού, αλλά και στην ενίσχυση της αναγνώρισής της, στην καταπολέμηση του γλωσσικού στιγματισμού και στη δημιουργία νέων δυνατοτήτων για την παρουσία της στον ψηφιακό κόσμο.
Από την προφορική παράδοση στο μέλλον της γλώσσας
Η εκπαιδευτική παρέμβαση στο Γυμνάσιο Δενδροποτάμου και η νέα πρωτοβουλία ψηφιακής καταγραφής της ρομανί συναντώνται σε μια κοινή επιδίωξη: να ακουστούν, να αναγνωριστούν και να διατηρηθούν οι φωνές των ανθρώπων που μιλούν τη γλώσσα και μεταφέρουν την πολιτιστική της κληρονομιά.
Η διατήρηση μιας γλώσσας δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφορά το δικαίωμα των νεότερων γενεών να γνωρίζουν την ιστορία τους, να εκφράζονται στη γλώσσα τους και να τη βλέπουν να αναγνωρίζεται τόσο στο σχολείο και στην κοινωνία όσο και στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο.
Με τις πρωτοβουλίες αυτές αναδεικνύεται η σημασία της ενεργού συμμετοχής των ίδιων των Ρομα κοινοτήτων, των παιδιών και των οικογενειών τους αλλά και των τοπικών θεσμών και φορέων στην προστασία και ανάδειξη της γλωσσικής τους κληρονομιάς.
Γιατί μια γλώσσα παραμένει ζωντανή, όταν οι άνθρωποι συνεχίζουν να τη μιλούν, να μοιράζονται ιστορίες μέσα από αυτήν και να τη μεταδίδουν στις επόμενες γενιές.
For more information:
Γεωργία Καλπαζίδου, Υπ. Δρ. Γλωσσολογίας, συνιδρύτρια της ΑΜΚΕ REVMA, τηλ. επικοινωνίας: 6943884290
Μαρία Κουσκούκη, Συντονίστρια Κέντρου Υποστήριξης Νέων της ΑΡΣΙΣ, τηλ. επικοινωνίας: 6947449528
Για το δελτίο τύπου πατήστε here